<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Hartstoff</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Hartstoff"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Hartstoff rootpage-Hartstoff skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Hartstoff</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr">
<p><b>Hartstoffe</b> sind Materialien, die sich durch eine besonders hohe <a href="H%C3%A4rte" title="Härte">Härte</a> auszeichnen.
</p><p>Es handelt sich meist um Ausbildungen <a href="Intermetallische_Phase" class="mw-redirect" title="Intermetallische Phase">intermetallischer Phasen</a>, häufig <a href="Carbide#Metallartige_Carbide" title="Carbide">Metallcarbide</a>, seltener auch um <a href="Keramik" title="Keramik">Keramiken</a>, in denen ein hoher Anteil <a href="Metallbindung" class="mw-redirect" title="Metallbindung">metallischen Bindungscharakters</a> besteht. Hartstoffe sind in Reinform praktisch nicht verarbeitbar und werden daher meist in <a href="Metallmatrix-Verbundwerkstoff" title="Metallmatrix-Verbundwerkstoff">Metallmatrix-Verbundwerkstoffen</a> als Zuschläge in einer metallischen Matrix, häufig <a href="Kobalt" class="mw-redirect" title="Kobalt">Kobalt</a>, eingesetzt. Diese <a href="Verbundwerkstoff" title="Verbundwerkstoff">Verbundwerkstoffe</a> zählt man dann zu den <a href="Hartmetall" title="Hartmetall">Hartmetallen</a> oder zu den <a href="Cermet" title="Cermet">Cermets</a>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Wichtige_Hartstoffe">Wichtige Hartstoffe</h2></div>
<ul><li><a href="Diamant" title="Diamant">Diamant</a></li></ul>
<ul><li>Nitride
<ul><li><a href="Kubisch_kristallines_Bornitrid" class="mw-redirect" title="Kubisch kristallines Bornitrid">Kubisch kristallines Bornitrid</a></li>
<li><a href="Titannitrid" title="Titannitrid">Titannitrid</a></li>
<li><a href="Siliciumnitrid" title="Siliciumnitrid">Siliciumnitrid</a></li>
<li><a href="Titanaluminiumnitrid" class="mw-redirect" title="Titanaluminiumnitrid">Titanaluminiumnitrid</a></li></ul></li></ul>
<ul><li>Carbide
<ul><li><a href="Siliciumcarbid" title="Siliciumcarbid">Siliciumcarbid</a></li>
<li><a href="Borcarbid" title="Borcarbid">Borcarbid</a></li>
<li><a href="Wolframcarbid" title="Wolframcarbid">Wolframcarbid</a></li>
<li><a href="Vanadiumcarbid" title="Vanadiumcarbid">Vanadiumcarbid</a></li>
<li><a href="Titancarbid" title="Titancarbid">Titancarbid</a><sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li><a href="Tantalcarbid" title="Tantalcarbid">Tantalcarbid</a></li></ul></li></ul>
<ul><li>Oxide
<ul><li><a href="Aluminiumoxid" title="Aluminiumoxid">Aluminiumoxid</a></li>
<li><a href="Zirconiumdioxid" class="mw-redirect" title="Zirconiumdioxid">Zirconiumdioxid</a></li></ul></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Literatur">Literatur</h2></div>
<ul><li>Richard Kieffer, Friedrich Benesovsky: <cite style="font-style:italic">Hartstoffe</cite>. Springer-Verlag, ISBN 978-3-7091-7151-6 (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://books.google.com/books?id=qDfTBgAAQBAJ">Google Books</a>).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Hartstoff&rft.au=Richard+Kieffer%2C+Friedrich+Benesovsky&rft.btitle=Hartstoffe&rft.genre=book&rft.isbn=9783709171516&rft.pub=Springer-Verlag" style="display:none"> </span></li>
<li>Richard Kieffer, Peter Ettmayer: <cite style="font-style:italic">Neue Entwicklungen auf dem Gebiet der Hartstoffe und Hartmetalle</cite>. In: <cite style="font-style:italic"><a href="Chemie_Ingenieur_Technik" title="Chemie Ingenieur Technik">Chemie Ingenieur Technik</a></cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>46</span>, <span style="white-space:nowrap">Nr.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>20</span>, 1974, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>843–852</span>, <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1002/cite.330462003">10.1002/cite.330462003</a></span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Hartstoff&rft.atitle=Neue+Entwicklungen+auf+dem+Gebiet+der+Hartstoffe+und+Hartmetalle&rft.au=Richard+Kieffer%2C+Peter+Ettmayer&rft.date=1974&rft.doi=10.1002%2Fcite.330462003&rft.genre=journal&rft.issue=20&rft.jtitle=Chemie+Ingenieur+Technik&rft.pages=843-852&rft.volume=46" style="display:none"> </span></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h2></div>
<ol class="references">
<li id="cite_note-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-1">↑</a></span> <span class="reference-text">Franz Binder: <cite style="font-style:italic">Titancarbid – Ein technischer Hartstoff</cite>. In: <cite style="font-style:italic"><a href="Chemie_Ingenieur_Technik" title="Chemie Ingenieur Technik">Chemie Ingenieur Technik</a></cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>51</span>, <span style="white-space:nowrap">Nr.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>5</span>, 1979, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>391–397</span>, <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1002/cite.330510507">10.1002/cite.330510507</a></span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Hartstoff&rft.atitle=Titancarbid+-+Ein+technischer+Hartstoff&rft.au=Franz+Binder&rft.date=1979&rft.doi=10.1002%2Fcite.330510507&rft.genre=journal&rft.issue=5&rft.jtitle=Chemie+Ingenieur+Technik&rft.pages=391-397&rft.volume=51" style="display:none"> </span></span>
</li>
</ol></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2025-01-24" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Hartstoff&oldid=252588304">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>
</body></html>